Tìm kiếm trưởng nhóm nghiên cứu, giảng viên cấp cao và lãnh đạo học thuật cho các đại học, viện nghiên cứu và trung tâm R&D tại Việt Nam.
Một vị trí nghiên cứu cấp cao hiếm khi thất bại vì không ai tìm ra người phù hợp. Nó thất bại vì người đó không bao giờ nhận được lời mời đúng cách, hoặc nhận vào thời điểm họ không thể cân nhắc, hoặc được tiếp cận theo kiểu buộc họ phải từ chối để giữ an toàn cho vị thế hiện tại.
Vì sao đây là một bài toán khác
Trong một lĩnh vực hẹp, danh sách những người đáng cân nhắc thường đã nằm sẵn trong đầu các đồng nghiệp. Cái khó không ở việc tìm ra tên, mà ở ba thứ khác.
Tiếp cận. Người bạn muốn gần như luôn đang giữa một chương trình nghiên cứu, có nghiên cứu sinh đang hướng dẫn và có tên gắn với một nhóm. Một cuộc trò chuyện bị lộ ra ngoài có thể làm hỏng vị thế đó. Trong cộng đồng nhỏ, cách tiếp cận thiếu cẩn trọng được nhớ rất lâu — và nó không chỉ hỏng một cuộc tìm kiếm, mà hỏng khả năng tiếp cận cả nhóm người đó về sau.
Thời điểm. Chu kỳ tài trợ, lịch năm học và trách nhiệm với nghiên cứu sinh đang hướng dẫn quyết định khi nào một người có thể thật sự cân nhắc. Đúng người nhưng sai thời điểm thì cũng bằng không.
Người ra quyết định. Bên tuyển thường là một hội đồng, không phải một quản lý. Hồ sơ phải chịu được việc đọc bởi những người chưa từng trò chuyện với ứng viên, và thường mang tiêu chí đánh giá khác nhau.
Cách chúng tôi tiếp cận
Chỉ tiếp cận một lần, riêng tư, với đủ thông tin để người nhận quyết định được ngay là có muốn nói tiếp hay không: vị trí là gì, báo cáo cho ai, nguồn tài chính đứng sau và kéo dài bao lâu, nhóm và hạ tầng nghiên cứu hiện có, định mức giảng dạy, và vì sao vị trí đang mở.
Chúng tôi nói cả phần chưa chắc chắn. Nếu tài trợ mới duyệt ba năm và việc gia hạn còn phụ thuộc đánh giá giữa kỳ, chúng tôi nói ngay ở cuộc trò chuyện đầu — không để đến lúc thương lượng thư mời. Một người rời vị trí ổn định để đến một chỗ họ hiểu sai bản chất sẽ rời tiếp trong vòng hai năm, và cả hai bên đều mất.
Không thông tin nào về ứng viên được chuyển tới khách hàng trước khi chính họ đồng ý.
Chúng tôi đọc gì
Số lượng công bố là thứ dễ đếm nhất và nói được ít nhất. Chúng tôi đọc:
Vị trí tác giả và nơi công bố — đứng đầu, đứng cuối hay đứng giữa nói lên vai trò thật trong công trình; tạp chí và hội nghị nói lên cộng đồng nào đang đọc họ.
Ai tiếp tục trích dẫn, và theo cách nào — được trích như một tham chiếu nền, hay như kết quả mà người khác đang xây tiếp lên.
Tài trợ đã gọi được — quy mô, nguồn, và quan trọng hơn: đứng tên dưới vai trò gì, có được gia hạn sau kỳ đánh giá đầu không.
Nghiên cứu sinh đã hướng dẫn — họ đi đâu sau khi bảo vệ. Một trong những chỉ dấu trung thực nhất về năng lực dẫn dắt.
Với vị trí ở giao điểm đại học – doanh nghiệp — công trình có ra khỏi phòng thí nghiệm không: bằng sáng chế được cấp phép, quy trình đã chuyển giao, chương trình hợp tác còn chạy sau khi hết vốn mồi.
Nhóm nghiên cứu sau khi họ rời đi — có tiếp tục tạo ra kết quả không.
Điều cuối cùng thường nói lên nhiều nhất.
Bối cảnh mà những vị trí này đang xuất hiện
Một lớp đại học tư và đại học có đối tác quốc tế đã bước vào giai đoạn cần năng lực nghiên cứu thật, không chỉ năng lực giảng dạy — kèm ngân sách và quyền tự chủ đủ để mời được người ở cấp họ cần. Cùng lúc, các đại học công chịu áp lực về chỉ số công bố quốc tế và đang thay đổi cách tuyển, trả và giữ người làm nghiên cứu.
Đáng chú ý hơn: các trung tâm R&D của doanh nghiệp trong nước và FDI nay tuyển cùng một nhóm hồ sơ tiến sĩ, với chu kỳ quyết định nhanh hơn và mức chi trả thường cao hơn. Các trường không còn chỉ cạnh tranh với nhau.
Nguồn người Việt làm học thuật ở nước ngoài quay về là có thật và đang tăng, nhưng nhóm này hỏi những câu rất cụ thể trước khi nhận lời: hạ tầng nghiên cứu hiện có đến đâu, tài trợ được phân bổ hay phải cạnh tranh, suất nghiên cứu sinh thế nào, và cam kết của nhà trường có tồn tại lâu hơn người đã mời họ về hay không. Nếu khách hàng chưa có câu trả lời cho những điều này, cuộc tìm kiếm sẽ dừng ngay ở vòng trò chuyện đầu tiên — nên chúng tôi hỏi trước khi bắt đầu.
Cuối cùng, các chương trình liên kết quốc tế và phân hiệu đại học nước ngoài tại Việt Nam thường dùng hệ thống chức danh của trường đối tác, không phải hệ thống chức danh Việt Nam — nên một vị trí ở đây có thể không tương ứng gọn với bất kỳ nấc thang quen thuộc nào. Chúng tôi phải tự xác định đúng cấp bậc thực của vị trí trước, rồi quy đổi rõ ràng giữa hai hệ thống khi giải thích cho ứng viên, thay vì dùng một chức danh chung chung mà mỗi bên hiểu một kiểu.
Những vị trí chúng tôi tìm
Lãnh đạo nghiên cứu
Trưởng nhóm nghiên cứu, giám đốc viện và trung tâm, trưởng phòng thí nghiệm trọng điểm. Được đánh giá bằng việc chương trình nghiên cứu có đứng vững và tiếp tục sau khi họ dựng xong.
Lãnh đạo học thuật
Trưởng khoa, chủ nhiệm chương trình, giáo sư đầu ngành. Đòi hỏi vừa làm được nghiên cứu vừa xây được đội ngũ — hai năng lực không phải lúc nào cũng đi cùng nhau, và phần lớn thất bại ở nhóm này đến từ việc chỉ kiểm tra năng lực thứ nhất.
Giảng viên cấp cao có hồ sơ nghiên cứu
Phó giáo sư và giảng viên cao cấp cho các chương trình đang xây dựng năng lực nghiên cứu, nơi người được tuyển vừa dạy vừa phải gây dựng hướng nghiên cứu từ đầu.
Vị trí ở giao điểm đại học – doanh nghiệp
Giám đốc chuyển giao công nghệ, trưởng bộ phận nghiên cứu doanh nghiệp, phụ trách chương trình hợp tác đại học – doanh nghiệp. Nhóm tăng nhanh nhất và khó tìm nhất: đòi hỏi người đọc được công trình học thuật và hiểu được ràng buộc thương mại, trong khi phần lớn ứng viên chỉ mạnh một trong hai.
Những việc chúng tôi nói không
Vị trí thuần giảng dạy. Nhà trường tự tuyển thường nhanh hơn và rẻ hơn — chúng tôi nói thẳng điều đó thay vì nhận việc.
Vị trí mà nguồn tài trợ chưa được xác nhận. Chúng tôi không mời một người rời vị trí ổn định để đến một chỗ chưa chắc còn tồn tại sau mười tám tháng.
Tuyển để lấp chỉ tiêu công bố trong ngắn hạn. Cách này hiếm khi giữ được người, và thiệt hại rơi vào cả nhà trường lẫn người được tuyển.
Nếu đang cân nhắc một vị trí thuộc nhóm trên, vài dòng mô tả là đủ để bắt đầu. Chúng tôi trả lời trong hai ngày làm việc, kể cả khi câu trả lời là chúng tôi không phải lời giải phù hợp.